VincentHunink.nl



Home > ONDERZOEK VERTALINGEN | EDITIES | PUBL.LIJSTPROJECTEN ||| BRONNEN | INDEX




intro

fragment

recensies

 

 

 


  POSSIDIUS
Leven van Augustinus
een biografie uit de 5e eeuw
met een lijst van al zijn werken

  vertaald en toegelicht door Vincent Hunink, ingeleid door Paul van Geest
Damon, Budel 2016

x


ISBN 978 94 6340 0220 | 191 blz;  EUR 19,90



 

 

 

Possidius leefde als leerling en collega van Augustinus tientallen jaren met hem onder één dak, in het klooster te Hippo. Na Augustinus' dood in 430 schreef hij een schets van diens leven. Het is naar moderne opvattingen geen biografie: de feiten van Augustinus' levensloop, die vooral is gemarkeerd door zijn overgang naar het christendom en de doop in 370, laat hij goeddeels buiten beschouwing. Want, zegt hij, die heeft Augustinus zelf al beschreven in zijn Belijdenissen. Liever richt Possidius zich op de geestelijke erfenis van Augustinus' activiteiten. Zo gaat hij uitvoerig in op Augustinus' levenslange bestrijding van allerlei soorten ketters (donatisten, manicheeërs, arianen, pelagianen). Daarbij geeft hij veel interessante details en citaten.


Toch komen ook allerlei praktische kanten van Augustinus' bestaan goed voor het voetlicht. Possidius belicht zijn grote voorbeeld als goede diplomaat en rechtvaardige rechter, als redelijke en bescheiden leider in het dagelijks leven (we lezen onder meer over een aantal huisregels uit Augustinus' klooster, zoals de aanwijzing niet te roddelen over afwezigen), en als verstandig kerkbestuurder. Ook bevat de levensbeschrijving een indringend portret van Augustinus' laatste dagen en uren. Als extra'tje citeert Possidius een lange brief van Augustinus over de vraag of bisschoppen en priesters mogen vluchten voor vijandelijk geweld -- een actuele kwestie voor Augustinus én Possidius.


Bij de levensschets hoort bovendien een compleet overzicht van Augustinus' werken. Deze lijst van Possidius (die in andere uitgaven vaak niet wordt vertaald) wijkt op allerlei punten af van de moderne bibliografie, en is daarmee een boeiende bron van kennis.


De vertaling wordt ingeleid door prof. Paul van Geest.


Paul van Geest en Vincent Hunink werkten eerder samen aan diverse Augustinus-vertalingen: Het werk van monniken (2002),
Liegen en leugens (2010) en Met zachte hand (epistula 185) (2012). Verder publiceerden zij samen: Thomas a Kempis, De rozentuin (2009) en Tertullianus en Cyprianus, Onze Vader (2010).

De uitgave is op dinsdag 29 november gepresenteerd in Utrecht tijdens een bijeenkomst van Luce (Universiteit van Tilburg, school of Theology). Het eerste exemplaar van het boek is daarbij uitgereikt aan pater M. Schrama.

   




FRAGMENT (c.22)


 

Zijn kleren en schoenen alsook zijn beddengoed zagen er bescheiden maar netjes uit, niet opzichtig maar ook niet sjofel. Tja, mensen overdrijven daar vaak mee, doordat ze er enorm mee pronken of zich er juist mee omlaag halen. Noch met het een noch met het ander jagen zij het belang na van Jezus Christus, maar dat van zichzelf.[1] Augustinus hield juist, zoals ik zei, een middenkoers aan, zonder afwijking naar links of rechts.

 

Zijn dis was sober. Naast groenten en peulvruchten was er soms ook vlees omwille van gasten of mensen met een zwakke gezondheid, en altijd wijn. Ja, hij besefte en droeg uit wat ook de apostel zegt: Alles wat God heeft geschapen is goed; niets hoeft te worden verworpen als het onder dank wordt aangenomen, want het is geheiligd door het woord van God en door het gebed.[2] En zoals Augustinus zelf zegt in zijn Belijdenissen:

 

Ik ben niet bang voor de onreinheid van vlees, maar voor de onreinheid van het verlangen ernaar. Ik weet dat Noach alle vlees mocht eten dat tot voedsel kon dienen,[3] dat Elia weer op krachten kwam door het een van vlees[4] en dat Johannes met zijn bewonderenswaardige ascese niet verontreinigd werd door het eten van dieren, de sprinkhanen die zijn voedsel waren.[5] Maar ik weet ook dat Esau verleid werd door zijn verlangen naar linzen,[6] dat David zichzelf berispt heeft vanwege zijn verlangen naar water[7] en dat onze koning op de proef gesteld is, niet met vlees maar met brood.[8] En in de woestijn verdiende het volk een verwijt, niet omdat het naar vlees verlangde maar omdat het in zijn verlangen naar voedsel morde[9] tegen de Heer.[10]

 

En over wijn drinken is er de uitspraak van de apostel in zijn brief aan Timotheus, als hij zegt: Drink niet steeds alleen maar water, maar doe er wat wijn bij vanwege je maag en de kwalen waar je zo vaak last van hebt.[11]

 

Alleen zijn lepels waren van zilver; servies waarin voedsel werd opgediend was van aardewerk of hout of marmer,[12] niet noodgedwongen uit armoede maar als bewuste keuze.

 

Ook bood hij altijd gastvrijheid. En aan tafel hield hij meer van lectuur en discussie dan van eten en drinken. Op de tafel zelf had hij een spreuk staan ter bestrijding van een verschijnsel dat in de menselijke omgang zo verziekend werkt:

 

Wil je roddelen over anderen

die afwezig zijn? Weet wel:

aan deze tafel heb je zelf

geen plaats verdiend.[13]

 

Daarom drukte hij alle tafelgenoten op het hart zich te onthouden van onnodige, schadelijke kletspraat. Ja, het gebeurde wel eens dat sommige van zijn meest vertrouwde collega-bisschoppen even niet dachten aan die tekst en dat Augustinus dan kwaad werd en hen scherp terechtwees. Van tweeën één, zei hij dan: die verzen moesten van de tafel af ofwel hij zou direct opstaan van de maaltijd en naar zijn kamer gaan. Ik heb dat zelf meegemaakt, en ook anderen die bij hem aan tafel hebben gezeten.



[1] Vgl. Fil. 2,21.

[2] 1 Tim. 4,4.

[3] Vgl. Gen. 3,19.

[4] Vgl. 1 Kon. 17,6.

[5] Vgl. Mat.3,4.

[6] Vgl. Gen. 25,29-34.

[7] Vgl. 2 Sam. 23,15-17.

[8] Vgl. Mat. 4,3 en Luc. 4,3-4.

[9] Vgl. Num. 11,1-20.

[10] Augustinus, conf. 10,46 (Confessiones, zie Aurelius Augustinus, Belijdenissen, ingeleid, vertaald en van aantekeningen voorzien door Wim Sleddens O.S.A., Damon, Budel 2009, 242-243).

[11] 1 Tim. 5,23.

[12] Marmer kwam in Noord-Africa veel voor en gold dus als relatief goedkoop materiaal.

[13] Het gaat hier om een van de weinig poëtische teksten waarvan Augustinus mag gelden als auteur. Over zijn poëtische productie zie: Vincent Hunink, 'Augustinus Poeta', in: P. van Geest, H. van Oort (red.), Augustiniana Neerlandica. Aspecten van Augustinus' spiritualiteit en haar doorwerking, (Peeters) Leuven 2005; p. 87-102.

 



 

 

 

 


 

RECENSIES


Korte bespreking in K a t h o l i e k   N i e u w s b l a d, 25 november 2016

---

Uitvoerige recensie door W e s s e l   t e n   B o o m  in   F r i e s c h   D a g b l a d, 30 november 2016

---

Uitvoerige bespreking door J o n a   L e n d e r i n g  op zijn weblog M a i n z e r   B e o b a c h t e r

---

Korte bespreking door K l a a s   v a n   d e r   Z w a a g  in   R e f o r m a t o r i s c h   D a g b l a d , 13 februari 2017

---



latest changes here:


Augustinus-bijdragen op VincentHunink.nl

Latijnse teksten van Augustinus

Damon

Dit boek bij Damon (bestellen)


     



HOME VH / vincenthunink.nl

(c) 2017 V. Hunink

copyright statement  / contact